آموزش کاخن

ساز کاخن یکی از سازهای نوظهور عرصه موسیقی است که چند سالی‌ست در ایران نیز رواج یافته و طرفداران بسیاری نیز پیدا کرده است. آموزشگاه موسیقی آریاهنر نیز آموزش کاخن را در برنامه خود قرار داده و این ساز توسط اساتید مجرب و متخصص سازهای کوبه‌ای تدریس می‌شود.

درباره ساز کاخن

کاخِن یا کاخون (به اسپانیایی: Cajón) نوعی ساز کوبه‌ای است. سازهای کوبه‌ای یا ساز کوبه یا پِرکاشِن به سازهایی گفته می‌شود که از طریق ضربه، تکان، سایش، خراش یا هر عمل دیگری که منجر به نوسان شود، تولید صدا کنند. وظیفه اصلی سازهای کوبه‌ای معمولاً اجرای ضرب‌آهنگ (ریتم) در متن آهنگ است، ولی توانایی اجرای ملودی را هم دارند. تاریخچه سازهای کوبه‌ای به هزاران سال پیش برمی‌گردد. این سازها احتمالاً پس از صدای انسانی قدیمی‌ترین نوع سازها هستند. سازهای کوبه‌ای را عموماً می‌توان به دو دسته سازهای کوبه‌ای با کوک معین مثل زیلوفون و سازهای کوبه‌ای با کوک نامعین مثل انواع طبل تقسیم کرد.

کاخن لغتی اسپانیایی به معنی جعبه، صندوق یا صندوقچه است که به نوعی ساز کوبه‌ای اطلاق می‌شود. نوازنده کاخن بر روی آن می‌نشیند و با ضربات کف دست و انگشتان که بر روی صفحه جلویی (تاپا) و صفحات کنار و بالای ساز می‌کوبد، صدا تولید می‌کند. همچنین از ابزارهای نوازندگی دِرام و دیگر سازهای پرکاشن نظیر مَلِت‌ها (mallets)، استیک‌ها (sticks) و بِراش‌ها (brushes) در نواختن کاخن هم استفاده می‌شود.

کاخن عمدتاً در موسیقی آفریقایی-پِرویی و همین‌طور سبک‌های معاصر فلامنکو و جَز(جاز) مورد استفاده قرار می‌گیرد. در سال‌های پایانی قرن ۱۹ میلادی نوازندگان کاخن، تغییراتی در ساختار و صدادهی این ساز به وجود آوردند. پس از دوران برده داری کاخن در بین دیگر ساکنین آمریکای لاتین از جمله سفیدپوستان (نسل‌های بعدی استعمارگران اروپایی) نیز رواج پیدا کرد.

تاریخچه ساز کاخن

کاخن که به زبان اسپانیایی به معنای جعبه است، قدمت زیادی ندارد و تاریخچه پیدایش آن کم است. در ابتدا کولی‌های اسپانیایی به همراه رقص و آواز و عضو جدا نشدنی موسیقی فلامنکو یعنی گیتار، بر روی جعبه‌های میوه ریتم اجرا می‌کردند که به مرور زمان حالت ساز گونه به خود گرفت و به کاخن امروزی تبدیل شد.

کاخن از اواخر قرن هجدهم میلادی، توسط آفرو-پرویی‌ها (آفریقایی تبارهای پرو) مورد استفاده قرار می‌گرفت. بردگان غرب و مرکز آفریقا که به آمریکا آورده شدند، اصیل‌ترین وارثان کاخن هستند. در حال حاضر این ساز در سراسر قاره آمریکا، فیلیپین و اسپانیا رایج است. کاخن در دوران برده‌داری در کشور پرو توسعه یافت و تا سال ۱۸۵۰ به اوج محبوبیت رسید.

ساختار ساز کاخن

کاخن جعبه‌ای چوبی به شکل مکعب مستطیل ایستاده است که 4 طرف آن با تخته‌های چوبی به ضخامت ۰٫۵ تا ۰٫۷۵ اینچ (۱٫۳ تا ۱٫۹ سانتی‌متر) و سطح اصلی آن که تاپا (tapa) نام دارد با تخته سه‌لا ساخته شده است. در قسمت پشت کاخن (و گاهی اوقات در سمت چپ یا راست آن) حفره صدا (sound hole) قرار دارد.

کاخن در اصل فقط جعبه‌ای چوبی بود اما در حال حاضر امکانات بیشتری بر روی آن قرار گرفته است. پایه‌های لاستیکی یا پلاستیکی و انواع فنرها و اِسنرها (snares) که برای ایجاد صدایی زنگدار در داخل و پشت تاپا نصب می‌شود. کاخن‌ها در طیف گسترده‌ای از مدل‌ها و قیمت‌ها در دسترس هستند.

آموزش کاخن در آموزشگاه موسیقی آریاهنر

هنرجویان علاقه‌مند به ساز کاخن معمولا این پرسش را مطرح می‌کنند که یادگیری کاخن چه مدت زمان می‌برد؟ قبل از اینکه به این سوال پاسخ دهیم باید هدف از آموزش کاخن و عوامل موثر در روند یادگیری این ساز را مورد بررسی قرار دهیم.

اولین نکته مشخص کردن هدف هنرجوی موسیقی از یادگیری کاخن است که باعث می‌شود زمان‌های متفاوتی را برای آن در نظر گرفت. به عنوان مثال اگر انتظار از یادگیری کاخن در حد درآوردن صدای ساز و نواختن تعدادی ریتم باشد، حدود یک سال زمان می‌برد اما در صورتیکه قصد هنرجو تسلط کامل بر ساز کاحن، یادگیری تکنیک‌های مختلف نوازندگی این ساز، همراهی با سازهای مختلف و یا همراهی با گروه باشد، این زمان ممکن است در حدود دو سال طول بکشد.

نکته بعدی استعداد و علاقه هنرجویان به ساز کاخن است. هنرجویانی که در خانواده‌های با پیشینه موسیقی بزرگ می‌شوند و پیش زمینه فراگیری موسیقی دارند، معمولا در کلاس کاخن پیشرفت سریع‌تری خواهند داشت. البته هنرجویان دیگری که علاقمند باشند، می‌توانند با پشتکار و تمرین مستمر، این کمبود را جبران کرده و حتی گوی سبقت را از هنرجویان مستعد موسیقی بربایند.

از نکات دیگر مربوط به افزایش سرعت یادگیری کاخن، گوش دادن به ریتم‌های مختلف، دیدن ویدئوهای تکنیک نوازندگی کاخن و همچنین شنیدن نوازندگی اساتید مطرح کاخن است تا هنرجویان بتوانند گوش موسیقیایی خود را تقویت کرده و در نوازندگی این ساز پیشرفت سریع‌تری داشته باشند.

نکته مهم بعدی تمرین منظم و روزانه است. هنرجویانی که طبق یک برنامه ریزی منظم، هر روز ساعتی را به تمرینات کاخن اختصاص می‌دهند قطعا زمان کمتری طول می‌کشد تا روی ساز خود مسلط بشوند. تمرین خوب و منظم تاثیر مستقیم در پیشرفت هنرجو دارد و در واقع پایه اصلی پیشرفت در آموزش موسیقی تمرین مستمر است.

و نکته آخر در مورد آموزش کاخن، انتخاب استاد حرفه‌ای و باتجربه است که توانایی انتقال دانش و تجربه خود را به هر هنرجویی داشته باشد. منظور از چنین استادی صرفاً محدود به تدریس کاخن نیست، بلکه او باید در کنار نحوه آموزش صحیح ساز، از خصوصیات اخلاقی خوبی نیز برخوردار باشد تا بتواند هنرجو را جذب ساز و موسیقی کند؛ به ویژه در مورد آموزش موسیقی کودکان این نکته بسیار مهم است، چون در غیر این صورت ممکن است باعث دلسردی هنرجو از کلاس موسیقی بشود.

هزینه آموزش کاخن

هزینه کلاس‌ کاخن به عوامل متعددی بستگی دارد؛ از سطح علمی و تجربی استاد گرفته تا مکان برگزاری کلاس. در نظر داشته باشید که کلاس‌های کاخن در موسسات مختلف کیفیت مختلفی دارد اما شما باید کلاسی را انتخاب کنید که بهترین استاد را داشته باشد.

شما باید استادی را انتخاب کنید که در حوزه سازهای کوبه‌ای بخصوص ساز نوظهور کاخن از تبحر زیادی برخوردار باشد. استفاده از یک استاد برتر غیر از اینکه کمک می‌کند زمان یادگیری شما کاهش پیدا کند، باعث افزایش علاقه شما نیز می‌شود. اگر استاد شما مخصوصا در روزهای اول یادگیری کاخن، شخصی حرفه‌ای و کاربلد نباشد، ممکن است شما را از این ساز زده کند. به همین خاطر همیشه سعی کنید بهترین استاد را برای آموزش‌تان انتخاب کنید.

در آموزشگاه موسیقی آریاهنر سعی شده است که با بهره‌گیری از بهترین اساتید سازهای کوبه‌ای یا پرکاشن و مقرون‌به‌صرفه‌ترین قیمت، کلاس‌های آموزش کاخن برای هنرجویان علاقه‌مند به این ساز برگزار گردد.

اساتید آموزش کاخن در آریاهنر

یزدان سیاح مقدم

مدرس انواع سازهای کوبه‌ای
sayah

زهرا احمدی

مدرس انواع سازهای کوبه‌ای
ahmadi
آموزشگاه موسیقی آریاهنر

دوره فن بیان، گویندگی و سخن‌وری با احسان دلبندی

قدرت صدایت را کشف کن و با اعتمادبه‌نفس روی هر صحنه‌ای بدرخش!

فرقی نمی‌کند یک مدیر کسب‌وکار باشید، یک معلم، علاقه‌مند به تولید پادکست، یا کسی که در جمع‌های دوستانه به دنبال کلمات می‌گردد؛ داشتن بیانی رسا و لحنی اثرگذار، کلید موفقیت شماست. در این دوره عملی، از پایه تا پیشرفته همراه شما هستیم.

احسان دلبندی

مدرس فن بیان و گویندگی
delbandi