ساز ملودیکا
ساز ملودیکا، از خانواده ساز های بادی و دارای ابعاد کوچک و سبک است. ملودیکا، ارای ساختاری ساده است که صوت از طریق دمیدن در ساز و فشردن کلیدها تولید می شود. پولیفونیک یا چند صدایی بودن ملودیکا مهمترین تفاوت این ساز با سایر سازهای بادی است. ملودیکا اگر چه قدمتی طولانی ندارد اما به سرعت مورد توجه موزیسین های زیادی در دنیا قرار گرفته است. از این رو با نام های مختلف در دنیا شناخته می شود از مشهورترین نام های این ساز پیانیکا، هارمونیکای کلیدی، ملودی هورن، ملودیون، تریولا، دیامونیکا، پیانتا، کالویتا و… را می توان نام برد.این ساز شامل یک صفحه کلید موسیقی در بالا است و توسط دمیدن هوا از طریق دهانهی ساز که در کنار آن قرار گرفته نواخته میشود. فشار یکی از کلیدهای صفحه کلید باعث باز شدن مسیر هوای سوراخ متناظر با کلید شده و هوای ورودی باعث به ارتعاش درآمدن زبانه و تولید صدا میشود. حجم صدای این ساز معمولاً دو تا سه اکتاو است. ملودیکا کوچک، سبک و قابل حمل میباشد و در آموزش موسیقی به خصوص در آسیا مشهور است.شکل مدرن این ساز با نام ملودیکا توسط کمپانی هوهنر در سال ۱۹۵۰ میلادی ساخته شد هر چند سازهای مشابهی پیش از آن در ایتالیا ساخته شده بود.به عنوان ساز موسیقی جدی، ملودیکا برای اولین بار در دهه ۱۹۶۰ توسط استیو رایش در قطعهاش با نام ملودیکا (۱۹۶۶) و همچنین توسط موسیقیدان جاز، فیل مور در آلبوم همین حالا که توسط آتلانتیک رکوردز منتشر شد، مورد استفاده قرار گرفت. هرمتو پاسکول، نوازنده برزیلی یک تکنیکی را توسعه داد که شامل خواندن همراه با نواختن ملودیکا میشد.
ساختار ملودیکا
این ساز بادی دارای کلیدهایی است است که در پیانو با نام کلاویه شناخته می شود و به آن کیبورد نیز گفته می شود. این ساز دارای مخزن هوا و یک نی است که به دهانه ساز متصل می شود.
به طور کلی اجزای ساز ملودیکا شامل لوله، سرساز یا قمیش، کیس، بدنه پلاستیکی، صفحه زبانهها و کیبورد است.جنس این ساز پلاستیکی و در برخی موارد چوبی است. سازی سبک کمتر از یک کیلو و دارای حدودا ۳۷ کلید است.
انواع ملودیکا
ملودیکا دارای محدوده صوتی متفاوت است که گستره صوتی آن دارای حجم صدای دو تا سه اکتاو است. با توجه به محدوده صوتی ساز شکل ظاهری آن نیز متفاوت است و دارای انواع زیر است:
- ملودیکای سوپرانو و آلتو صدای بالا و نازکتری نسبت به تنور دارند. بعضی از آنها برای نواختن با دو دست طراحی شدند. دست چپ، کلیدهای سیاه و دست راست کلیدهای سفید را مینوازد. باقی مدلهای آنها مانند ملودیکای تنور هستند.
ملودیکای تنور: این نوع ملودیکا دارای صدای پایین و بم تر نسبت به ملودیکای سوپرانو و آلتو است. کیبورد توسط دست راست نواخته می شود و دست چپ شاسی پشت ساز را نگه می دارد. در واقع تنور با اضافه شدن لوله ای به ملودیکا و توسط دو دست نواخته می شود.
- ملودیکای باس: باس کاربردی و رایج تر در بین نوازندگان حرفه ای است که می توان با آن صداهای زیر و بم کامل را اجرا کرد. این نوع از ملودیکا از قیمت بالایی برخوردار است.
مدت زمان یادگیری ملودیکا
با توجه به انواع متفاوت این ساز سوپرانو بالاترین دامنه صوتی و باس پایین ترین دامنه صوتی را دارد. ملودیکای تنور محدوده کمتری از اصوات را با عمق بیشتر دارد. از طرفی نحوه نواختن هر کدام از سازها با یکدیگر متفاوت است. مثلا سوپرانو با هر دو دست نواخته می شود ولی مدل تنور را می شود با یک دست نیز تولید صدا کرد. مهمترین مرحله یادگیری این ساز انتخاب ساز با توجه به انواع گوناگون آن است. از طرفی با توجه به سبک نواختن و نحوه استفاده در گروه نوع ساز متفاوت است. بنابراین در هنگام تهیه ساز به نکات بالا دقت کنید.
با نواختن ملودیکا هنرجو بسیاری از تکنیک های نوازندگی را می آموزد. در واقع بیشتر نوازندگانی که می خواهند تمرین کنترل نفس داشته باشند و حرکت انگشتان خود را تقویت کنند از ملودیکا استفاده می کنند.
اگرچه ملودیکا ساز ساده و راحتی برای مبتدیان است اما برای اینکه در نواختن این ساز پیشرفت داشته باشید نیاز به تمرین و ممارست زیاد دارید
همچنین در یادگیری این ساز نحوه نگه داشتن ساز، کنترل نفس و انجام دادن نت های چرخشی از اهمیت بالایی برخوردار است.
درست نگه داشتن ساز با توجه به ساختمان ساز بسیار مهم است در واقع نگه داشتن ساز و فشار دادن کیبورد توسط انگشتان در کلاس ملودیکا آموزش داده می شود. با توجه به توضیحات و ساختار ملودیکا کاملا مشخص است که این ساز برای راست دستها مناسب است با توجه به اینکه دمیدن هوا و فشار دادن کلیدها عامل تولید صدا در این ساز است، کنترل نفس از دیگر مواردی است که در کلاس ملودیکا به آن پرداخته می شود.
اگر چه ملودیکا شبیه ساز دهنی است اما چرخش نت ها روی آن سخت تر است. در کلاس ملودیکا برای تولید نت های زیر و بم نحوه قرار دادن انگشتان روی کیبورد و دمیدن در ساز آموزش داده می شود. در سطوح بالاتر همراهی با گروه و ارکستر همچنین تک نوازی مهمترین مراحل تمرین است
چگونه بنوازیم؟
ملودیکا که سازی بادی است همانند ساز دهنی و پیانو عمل می کند. با توجه به ساختار آن که شامل لوله پلاستیکی و کیبورد است، با فشردن کلیدها و فوت کردن در لوله دهنی جریان هوا موجب ارتعاش زبانه ها می شود و صدا تولید می کند. هوا از طریق لب نوازنده به سمت کلید ها حرکت می کند. بم یا زیر بودن صدا به حجم هوا و میزان لرزش سیم ها بستگی دارد.
برای نواختن نوازنده با توجه به انواع ساز از یکی از دست ها برای نگه داشتن ساز و از دست دیگر برای نگه داشتن کلاویه ها که در پشت ساز قرار دارند استفاده می کند.
این ساز را هم به حالت ایستاده و هم به حالت نشسته می توان نواخت. ملودیکا اگر چه شبیه ساز دهنی است اما زیر و بم کردن نت ها در آن نسبت به ساز دهنی سخت تر است.
با فوت کردن در لوله ای که در این ساز قرار دارد و خروج هوا از دکمه هایی که در ساز در نظر گرفته شده است، صدا تولید می شود.
در واقع در سمت چپ این ساز دهانه ای برای وارد کردن هوا موجود است که با فوت کردن در آن صدا تولید می شود همچنین در سمت چپ هم دکمه ای برای خروج هوا موجود است. این دکمه هنگامی که ساز به سمت پایین قرار می گیرد فشرده می شود
آموزش ملودیکا در آموزشگاه موسیقی آریاهنر
ملودیکا ساز سادهایست و یادگیری آن هم آسان است. هیچ پیش شرطی برای یادگیری این ساز وجود ندارد و افراد مبتدی و تازه کار میتوانند مهارتهای مورد نیاز را به راحتی کسب کنند. ساز ملودیکا بنا بر شکل ظاهری که دارد، به شما این آزادی عمل را می دهد که هنگام در دست گرفتن و نواختن ساز، مجبور به تحمل موقعیتی پیچیده و سخت نباشید.
این ساز معمولاً مانند ترومپت با دست چپ گرفته میشود، در حالی که کلیدها با دست راست نواخته میشوند. با این حال، این تنها راه برای نواختن یک ملودیکا نیست. شما باید ملودیکا را به روشی بنوازید که به بهترین وجه، متناسب با سطح مهارت و تنظیمات شما باشد.
ولی یادتان باشد این مسئله به این معنا نیست که یک هفته بعد از کار با ملودیکا میتوانید آهنگهای عالی و بینقصی بنوازید. در واقع اگر تلاش کنید و در این زمینه پشتکار نشان بدهید میتوانید بعد از مدت کوتاهی به خوبی بنوازید. یادگیری یک ساز فرایند مخصوصی دارد و شما باید نهایت تلاشتان را بکنید و وقت بگذارید تا به هدفتان برسید.
آموزش ملودیکا یکی از آن دسته آموزشهایی است که نیازمند صبر و حوصله است. اگر در دنیای ملودیکا، به عنوان یک ساز مدرن، تازه کار و آماتور هستید، ممکن است راجع به نحوه عملکرد آن کنجکاو شوید و علاقمند باشید راجع به چگونگی کار با این نوع ساز آموزشهایی را کسب کنید. آموزش ملودیکا و یادگیری نواختن آن درست مانند هر ساز دیگری، نیازمند تمرین و صبر است.
- دستهبندی مقالات آموزشگاه موسیقی
