بسیاری از افراد علاقهمند به خوانندگی نمیدانند تفاوت سلفژ و صداسازی در چیست و برایشان اینکه تفاوت سلفژ و صداسازی در چیست سوال است. ما در این مقاله قصد داریم این مسئله را به طور واضح برایتان توضیح دهیم؛ چرا که اصلا سلفژ فقط برای خوانندگان نیست و برای هر موزیسینی لازم و ضروری است.
اگر شما هم به حرفه و هنر خوانندگی علاقهمند هستید و نمیدانید تفاوت سلفژ و صداسازی در چیست، در این مقاله با ما همراه باشید. لازم به ذکر است که یک سوال مهم و پر تکرار شما عزیزان این است که اول سلفژ را باید یاد گرفت یا صداسازی که در این مقاله به این مورد نیز خواهیم پرداخت؛ پس با ما همراه باشید.
سلفژ چیست؟
سلفژ (Solfège) که به آن سرایش نیز میگویند، در واقع توانایی خواندن و نوشتن زبان موسیقی است. سلفژ یک مهارت تئوری، ذهنی و شنیداری است و هیچ ارتباط مستقیمی با قدرت یا حجم صدای شما ندارد.
هدف سلفژ، تقویت گوش موسیقایی شماست تا بتوانید آنچه را که میشنوید (ملودی و ریتم) روی کاغذ بیاورید و آنچه را که روی کاغذ میبینید (نتها) بخوانید.
سه رکن اصلی سلفژ
- کانتاتی (Cantati) یا صداخوانی: خواندن نتها با فرکانس دقیق و صحیح (نتخوانی). این مهارت به شما کمک میکند که “ژوست” بخوانید و فالشخوانی نکنید.
- پارلاتی (Parlati) یا وزنخوانی: خواندن نام نتها صرفاً با رعایت کشش زمانی و ریتم صحیح (ریتمخوانی).
- دیکته موسیقی (Dictation): شنیدن یک ملودی کوتاه و توانایی نوشتن آن روی حامل. این بخش اوج تربیت شنیداری است.
سلفژ به شما یاد میدهد که “چه چیزی” را با ریتم صحیح بخوانید.
کلیه قطعات موسیقی دارای دو فاکتور مهم ریتم و ملودی هستند که باید کامل رعایت شوند تا یک قطعه موسیقی درست و دقیق اجرا شود و به گوش مخاطب برسد. در کل همانطور که قبلا هم گفتیم، سه بخش اصلی سلفژ عبارتند از سلفژ ریتم یا پارلاتی، سلفژ ملودی یا کانتاتی و دیکته موسیقی یا dictation. بخش بزرگی از سلفژ امری ذاتی است و برخی افراد گوش موسیقایی بسیار قوی دارند و برخی گوش موسیقایی ضعیفتری دارند و برخی هم به طور کلی توان تشخیص فرکانس و ریتم را ندارند که به این افراد death tone میگویند، اما جای نگرانی نیست چرا که ما در آموزشگاه موسیقی آریاهنر بهترین آموزشگاه موسیقی غرب تهران با بهرهگیری از بروزترین متدها و حرفهایترین اساتید امر یادگیری سلفژ را برایتان ساده و سریع و لذتبخش کردهایم!
صداسازی چیست؟
صداسازی علم شناخت و به کارگیری اجزای خوانندگی است؛ نظیر دیافراگم، تارهای صوتی، نرم کام و… حنجره انسان خود یک ساز پیچیده و کامل است و برای استفاده درست و بهینه از این ساز ارزشمند باید با اجزای آن به خوبی آشنا شویم و از مطالب مرتبط با بهداشت حنجره نیز باید آگاه بود.
صداسازی (Vocal Training) یا آواز، مجموعهای از تمرینات عملی، فیزیکی و تکنیکی است که ارگانهای صوتی شما (دیافراگم، تارهای صوتی، حنجره) را تقویت و کنترل میکند.
صداسازی مانند بدنسازی برای حنجره است. هدف صداسازی، ایجاد یک صدای قوی، منعطف، با وسعت صدای بالا (Vocal Range) و سالم است تا شما بتوانید بدون آسیب رساندن به حنجره، بالاترین نتها یا بمترین نتها را اجرا کنید.
اهداف اصلی صداسازی
- نفسگیری دیافراگمی: آموزش روش صحیح نفسگیری برای افزایش حجم و استقامت صدا.
- افزایش وسعت صدا: تمرینات وکالیز برای گسترش نوتهایی که حنجره قادر به اجرای آنهاست.
- کنترل طنین و لحن: کار بر روی شفافیت، قدرت و رنگ صدا.
- کاهش فشار روی حنجره: یادگیری تکنیکهایی برای جلوگیری از آسیب دیدن تارهای صوتی در زمان خواندن طولانی.
صداسازی به شما یاد میدهد که “چگونه” با قدرت و زیبایی بخوانید.
در علم صداسازی که پایه اصلی و مهم خوانندگی است، درباره مباحث زیادی بحث میکنیم؛ نظیر:
- آناتومی بدن در خوانندگی
- بهداشت حنجره
- زینتهای خواندن (انواع تحریر و نوسانها)
- اصول صحیح تنفس و مدیریت نفس
- آواشناسی (بیان صحیح حروف و کلمات)
- جایگاههای صوتی نظیر صدای سر و سینه
- کامپرشن و داینامیک
و بسیاری مباحث دیگر از این دست. برای حرفهای بودن در خوانندگی به نظر شما بهتر است اول سلفژ را یاد گرفت یا صداسازی؟ برای یافتن جواب این سوال مهم و پرتکرار کافی است در بخش بعدی مقاله با ما همراه باشید. لازم به ذکر است که یک خواننده باسواد و قوی باید در تمام ابعاد موسیقی آگاه و بهروز باشد.
اول کلاس سلفژ برویم یا صداسازی؟
قطعا برای خوانندگی نیاز به یک ساز سالم داریم و یک ساز خراب نمیتواند صدای خوبی را ارائه دهد. ساز ما در خوانندگی حنجره و تارهای صوتی ماست که ابتدا باید صداسازی را تا حد مطلوبی پیش برد. سپس باید به سراغ بیان فرکانسها و اجرای ریتم و دیگر اجزای موسیقی رفت؛ پس در جواب به این سوال که اول کلاس سلفژ برویم یا صداسازی و اینکه کدام یک از این دو در خوانندگی مهمتر است، باید گفت که قطعاً صداسازی اولویت اول یک هنرجو باید باشد.
نکته مهم در این خصوص این است که هر خواننده خوبی لزوماً مدرس خوب و حرفهای نیست و نباید به صرف اینکه یک نفر خواننده خوب و توانمندی است، به روش تدریسش اعتماد کنیم. قطعا صدای خوب مؤلفه مهمی برای یک مدرس آواز است اما همه چیز نیست و روش تدریس اشتباه یک مدرس میتواند آسیبهای جدی و جبران ناپذیری به تارهای صوتی و حنجرهی یک هنرجو وارد نماید.
ویژگیهای مهم یک مدرس خوانندگی (صداسازی و سلفژ)
پیش از آنکه به ویژگیهای یک مدرس سلفژ و صداسازی بپردازیم، باید بدانیم که مجموعهای از سلفژ و صداسازی یک کلاس خوانندگی قوی را تشکیل میدهد و وقتی در این دو به حد مطلوبی رسیدیم، تازه میتوانیم به سراغ انتخاب سبک برویم. البته که در بحث انتخاب سبک بخش قابل توجهی نیز ذاتی است و بسته به تواناییهای ذاتی حنجره هر فرد و همچنین نگاهی به علاقهی وی و سبک موسیقی که به طور معمول گوش میکند، میباشد.
در بسیاری مراکز و موسسات آموزشی و آموزشگاههای موسیقی، کلاس سلفژ کلاسی جدا از صداسازی است؛ چرا که ۳۰ دقیقه کلاس خصوصی تایمی نیست که بتوان به هر دوی این مباحث پرداخت، اما اگر هنرجو تا حد مطلوبی صداسازی را کار کرده باشد، میتوان با کمی مدیریت زمان سلفژ را به کلاس افزود. البته که کلاس سلفژ در سطوح حرفهای بهتر است بصورت گروهی برگزار شود و زمانی جدا در حدود هر جلسه ۱ ساعت و نیم تا دو ساعت داشته باشد.
به طور کلی ویژگی های یک مدرس ایده آل خوانندگی به شرح زیر است:
- داشتن علم و سواد بالا در خصوص آناتومی بدن و تارهای صوتی
- داشتن دانش کافی تئوری موسیقی
- داشتن دانش کافی سلفژ
- داشتن گوش قوی
- ترجیحا داشتن دانش نوازندگی یک ساز موسیقایی
آیا میتوان بدون سلفژ خواننده شد؟
بله، خوانندگانی هستند که بهصورت گوشی (بدون سواد تئوری) میخوانند. اما این خوانندگان در سطحی محدود باقی میمانند. بدون سلفژ:
- فالشخوانی: در اجرای ملودیهای ناآشنا یا سخت، احتمال فالشخوانی بالا میرود.
- عدم درک ریتم: نمیتوانند ریتمهای پیچیده و غیرمعمول را به دقت اجرا کنند.
- وابستگی به گوش: برای اجرای یک قطعه جدید، باید بارها آن را بشنوند و نمیتوانند از روی نت بخوانند.
سلفژ تفاوت یک خواننده بااستعداد (گوشی) را با یک هنرمند باسواد و حرفهای مشخص میکند که توانایی خواندن، اجرا و حتی آهنگسازی دارد.
جمع بندی
به طور کلی هم سلفژ و هم صداسازی در جایگاه خود مهم و ضروری هستند و هر یک نباشد، خوانندگی ناقص است و امکانپذیر نیست. پس اگر شما هم به خوانندگی علاقه دارید و دوست دارید در این مسیر گامهای مثبتی بردارید و حرفهای شوید، بدون شک باید هم در صداسازی و هم در سلفژ قدرتمند شوید و طبق ترتیب گفته شده به این موارد بپردازید. اگر شما هم دوست دارید خوانندگی را اصولی بیاموزید، ما در آموزشگاه موسیقی آریاهنر خدمات تست صدا و خوانندگی حضوری و آنلاین را ارائه مینماییم.
