آموزش دف
برای آموزش دف ابتدا باید تئوری آن را به طور ساده یاد بگیرید تا بتوانید نتخوانی دف را انجام داده و پس از آن نوازنده بهتری شوید. با شرکت در کلاس آموزش دف آموزشگاه موسیقی آریاهنر، زیر نظر اساتید مجرب و حرفهای، ضمن یادگیری اصولی این ساز، تمرینات منظم و ساختاریافتهای نیز ارائه خواهد شد تا بتوانید از این طریق سریعتر به سطح دلخواه خود در نوازندگی این ساز برسید.
درباره ساز دف
دَف، یکی از سازهای کوبهای در موسیقی ایرانی است که شامل حلقهای چوبی است که به آن حلقههای فلزی (معمولا با ترتیب ۱-۱-۲) آویخته شده و پوست نازکی از جنس پلاستیک یا چرم و پوست حیوانات بر حلقهٔ چوبی کشیدهاند و آن با ضربههای انگشت و کف دست مینوازند.
این ساز از سازهای ضربی (کوبهای) ایرانی شبیه به دایره و بندیر است. دف از دایره بزرگتر و بمتر و از بندیر کوچکتر و تیزتر است. ساز دف با ۳ اندازهٔ دو چهارم – سه چهارم – چهار چهارم ساخته میشود.
تاریخچه ساز دف
حضور دف در ایران به زمان ایران باستان برمیگردد. شکل چهار گوش آن در تمدن ایلام در قرنهای هفتم و هشتم قبل از میلاد به کار میرفتهاست. دف چهارگوش هنوز در برخی کشورهای عربی مورد استفاده قرار میگیرد. دف گرد (دایره شکل) در مصر سال ۱۳۰۰ پیش از میلاد دیده میشود. در ایران نمونههای بسیاری از دف و دایره در مینیاتورهای دورهٔ گورکانیان و صفویان مشاهده میشود. در نقاشیهای دوران صفوی اغلب دف به همراه نی در مجلس سماع دیده میشود و در اشعار شعرای کهن نیز اغلب این دو با یکدیگر میآیند.
در دوران پیش از اسلام دف در موسیقی ایرانی و کُردی حضوری پررنگ داشته؛ بهطوریکه رد پای ریتمهای آن هنوز در موسیقی کردی وجود دارد، اما با ورود اسلام این ساز جهت بقای خود در خانقاهها و تکایای کردستان بست نشست و برای بیش از ۱۳ قرن در خانقاههای کردستان همدم دراویش کردستان شد و با ذکر و سماء آنها آمیخته شد؛ بطوریکه ذکرها در هر مقامی با ریتم خاص خود در دف همراه هستند و بعبارتی هر ذکری مقام خود را دارد که مقامهای دف نام دارند. مقامهای دف در طرایق کسنزانی و قادری و دیگر طرایق از ۷ تا ۱۰ مقام اصلی هستند. این بست نشینی دف تا سال ۱۳۵۳ ادامه داشت تا این که به اهتمام محمدرضا لطفی و با زحمات بیژن کامکار این بست به پایان رسیده و در این سال پس از قرنها در اجراهای عمومی و در موسیقی غیرعرفانی استفاده شد.
از این ساز در قاره آسیا بیش از مناطق دیگر جهان استفاده میکنند و هر کشوری به فراخور حال و هوای موسیقی خود، از آن استفاده میکنند. کاربرد دف به ویژه در خاورمیانه از سایر جاها بیشتر است. در کشورهای عربی همچون عربستان و عمان و کشورهای دیگری چون ترکیه، عراق و آذربایجان از جمله جاهاییست که دف رواج دارد. پس از آنکه تمبک مجلسی شد به تدریج جای دف را گرفت و از رونق دف کاست و دف را بیشتر در شهرهای کوچک و قصبات در مجالس عیش و سرور به کار میبردند به ویژه در کردستان و آذربایجان بسیار متداول بود و نوازندگان ماهر داشت. در سالهای اخیر، دفنوازی در بیشتر شهرهای ایران رایجتر شدهاست و هنر آموزان به آموختن آن روی آوردهاند. در کردستان و به ویژه در استان کردستان و استان کرمانشاه دفنوازی در میان مردم جایگاه خاصی دارد.
از نوازندگان صاحبسبک دف میتوان بیژن کامکار و مسعود حبیبی را نام برد. کامکار نقش بهسزایی در شخصیت دادن به این ساز در موسیقی اصیل ایرانی ایفا کردهاست.
آموزش دف در آموزشگاه موسیقی آریاهنر
یادگیری دف نسبت به سایر سازها با توجه به قرار گرفتن ساز روی دست و تحمل وزن ساز در عین حال توانایی کنترل ضربات مستلزم تلاش فیزیکی خاص خود است. در این دوره با آگاهی از وضعیت صحیح بدن و تمرینهای تقویت کننده دستها هنگام نواختن بدون هیچ فشاری قادر به نواختن خواهید بود، همچنین در این دوره با مبانی نت خوانی و نواختن از روی نت آشنا میشوید و بهمرور قادر به نواختن ریتمهای متنوع خواهید شد بعد از این مرحله و در سطح متوسطه شما با ریتمها و تکنیکهای پیشرفتهتر آشنا خواهید شد.
علاوه بر توانایی نواختن از روی نتها هر نوازنده بایستی بتواند ریتمهای شنیده شده را صرفا از راه گوش روی ساز خود پیاده کند. همچنین باید توانایی تکنوازی و بداهه نوازی و همراهی با سایر سازها و اصول هم نوازی در ارکستر را بیاموزد. در این سطح علاوه برنواختن قطعات مختلف از روی نت شما با اصول اولیه بداهه نوازی و نواختن از طریق گوش آشنا خواهید شد، تمرینهای تعاملی و دو نفره استاد با شما بهصورت سوال و جوابهای ریتمیک بهمرور در شما توانایی و اعتماد بنفس لازم را برای تکنوازی و بداهه نوازی ایجاد خواهد کرد. نواختن و همراهی یک ساز ملودیک را در مراحل پیشرفتهتر خواهید آموخت.
مدت زمان آموزش دف شاید بیشتر از هر چیزی به مداومت و تمرینهای هنرجو بستگی داشته باشد. اگر هنرجو بتواند به صورت روزانه تمرین دف داشته باشد، احتمالاً در زمان کمی میتواند بر این ساز مسلط شود اما اگر وقفه زیادی بین تمرینهای هنرجو وجود داشته باشد، احتمالاً موفقیت کاهش پیدا میکند. حدود ۶ ماه لازم است تا بتوان بر مبانی اولیه این ساز مسلط شد و به یک مهارت نسبی در دف رسید اما برای رسیدن به مراحل پیشرفتهتر باید حدود دو سال زمان صرف کرد. ساز دف ساختار بسیار سادهای دارد و به همین خاطر شاید توسط هنرجویان دست کم گرفته شود، در صورتی که تسلط بر این ساز نیازمند مهارتهای بسیار ظریفی است که تسلط روی برخی از این مهارتها سالها زمان میبرد.
رسیدن به یک سطح نسبی از نواختن دف رابطه مستقیمی با میزان تمرین روزانه شما دارد. البته در هر ترم استاد دف میزان تمرین روزانه شما را مشخص میکند اما بهتر است برای رسیدن به بهترین نتیجه روزانه یک تا دو ساعت تمرین مداوم داشته باشید. استاد انتخابی شما در پروسه یادگیری و مهارت شما اهمیت زیادی دارد؛ اگر شما بتوانید نزد استاد کاربلد دف بروید، روند آموزش شما به شدت آسان میشود اما اگر استاد شما از مهارت کافی برای تدریس برخوردار نباشد، این امکان وجود دارد که شما به طور کلی مسیر یادگیری این ساز را اشتباه بروید.
هزینه آموزش دف
معمولا هزینه یک استاد حرفهای بیشتر از دیگر استادها است اما از طرفی میتواند انگیزه شما را دوچندان کند و زمان یادگیری شما را به شکل شگفت انگیزی کاهش دهد. معمولاً در ترمهای پایین نیازی به صرف هزینههای زیاد نیست و یک استاد نسبتا باتحربه میتواند برای آموزش شما کافی باشد اما بهتر است برای هر کلاس تحقیق کافی داشته باشید و سراغ بهترین استاد سطح خودتان بروید. برخی از هنرجویان به شدت استاد محور هستند و این موضوع باعث میشود تا این افراد حساسیت بیشتری روی استاد داشته باشند. اگر شما برای آموزشتان به استاد وابستگی زیادی دارید بهتر است حساسیت بیشتری روی انتخاب کلاس و استاد داشته باشید.
آموزشگاه موسیقی آریاهنر با در نظر گرفتن شرایط هنرجویان و با بهرهگیری از بهترین اساتید و مدرسان انواع سازها بخصوص ساز دف، بدون شک یکی از مقرونبهصرفهترین کلاسهای آموزش دف را در سراسر تهران برگزار میکند که به واسطه قرار گرفتن مکان آموزشگاه در غرب تهران، برای هنرجویان ساکن غرب تهران گزینهای فوقالعاده خواهد بود.
اساتید آموزش دف در آریاهنر
یزدان سیاح مقدم
زهرا احمدی
